Λογοτεχνία και φυσικές επιστήμες: Ηλιοτρόπιο και Ήλιος – Φωτιά


Κατά την διάρκεια της πρακτικής μου άσκησης, έπρεπε να αναπτύξω μια δραστηριότητα, η οποία θα σχετιζόταν με την λογοτεχνία και τις φυσικές επιστήμες. Για τον συνδυασμό αυτών των δύο, χρησιμοποίησα έναν μύθο… Τον μύθο του φυτού Ηλίανθου, το γνωστό μας φυτό, από το οποίο παίρνουμε τον ηλιόσπορο. Σκοπός μου ήταν να μάθουν μέσα από αυτόν το μύθο, τις επιπτώσεις του ήλιου ειδικότερα στον άνθρωπο.

Ας αρχίσουμε πρώτα με τον μύθο του λουλουδιού…

Ο Ήλιος
Ο Ήλιος, το πολύ γνωστό μας και μεγάλο λουλούδι με τα πολλά κίτρινα πέταλα, ονομάζεται επίσης ηλίανθοςκαι ηλιοτρόπιο. Είναι το μόνο λουλούδι που έχει την ιδιότητα να στρέφεται πάντα προς τον ήλιο και να παρακολουθεί την τροχιά του στον ουρανό. Είναι ένα πάρα πολύ όμορφο και εντυπωσιακό λουλούδι, χωρίς άρωμα, αλλά πολύ ωφέλιμο για τολάδι που μας δίνουν οι σπόροι του.

Στις χώρες της κεντρικής Αμερικής, από τις οποίες μας ήρθε ο ήλιος, έχουν πλάσει έναν πολύ ωραίο μύθο γι’ αυτό το λουλούδι. Τα πολύ παλιά χρόνια οι κάτοικοι της λάτρευαν τον ήλιο, τομεγάλο άστρο της ημέρας, σας θεό τους, όπως γινόταν στην Αίγυπτο και σε πολλά μέρη του κόσμου. Λέειλοιπόν ο μύθος ότι υπήρχε κάποτε μια όμορφη Ινδιάνα που αγαπούσε το θεό ήλιο τόσο πολύ και παρακολουθούσε συχνά ώρες ολόκληρες την καθημερινή του πορεία στον ουρανό.

Τι όμορφος που είσαι θεέ ήλιε! έλεγε κάθε τόσο με θαυμασμό. Πόσο καθαρός και λαμπερός! Αχ… γιατί να βρίσκεσαι τόσο μακριά! Γιατί δεν κατεβαίνεις πιο χαμηλά στη γη να δω το ωραίο σου πρόσωπο!

Ο ήλιος άκουγε τα λόγια της αλλά δεν τολμούσε να της κάνει το χατήρι και να κατέβει πιο χαμηλά στη γη, γιατί ήξερε ότι θα της έκανε κακό. Θα την έκαιγε από την πολλή του τη ζέστη.

Η όμορφη Ινδιάνα όμως συνέχιζε και συνέχιζε κάθε τόσο τα παρακάλια της.

Ήλιε μου, κάνε μου τη χάρη και κατέβα έστω και για μια μόνο φορά πιο κοντά στη γη. Θέλω να έιμαι η πρώτη που θα δει το πρόσωπό σου. Δεν σε συγκινεί λοιπόν η τόση μου λατρεία; Κάνε μου τη μεγάλη χάρη και έλα πιο κοντά.

Ήταν τόσο θερμά τα παρακάλια της Ινδιάνας που ο ήλιος δεν άντεξε. Ξέχασε τον κίνδυνο που θα απειλούσε τη γυναίκα που τόσο πολύ τον αγαπούσε και αποφάσισε να της κάνει τη χάρη και να χαμηλώσει για λίγο την πορεία του, πλησιάζοντας τη γη.

Έτσι, ένα μεσημέρι που η νεαρή Ινδιάνα τον παρακαλούσε να κατέβει λίγο από τον ουρανό, ο μεγάλος και πυρωμένος δίσκος του άρχισε να κατεβαίνει, να μεγαλώνει, να μεγαλώνεο και να γίνεται πελώριος … Η ζέστη έγινε τότε ανυπόφορη και οι ακτίνες του άρχισαν να καίνε τα φυτά που βρίσκονταν σε κείνο το μέρος της γης. Αλλά, μαζί με τα φυτά έκαψαν και τη δυστυχισμένη Ινδιάνα. Παρασυρμένη από την αγάπη της για τον ήλιο, δεν είχε σκεφτεί αυτόν τον τρομερό κίνδυνο. Σε λίγο έπεσε πάνω στη καφτή γη και ξεψύχησε με τα μάτια στραμμένα στον αγαπημένο της θεό.

Ο ήλιος δεν άργησε να καταλάβει το σφάλμα του και αμέσως σηκώθηκε πάλι ψηλά, για να μην κάψει περισσότρερο τη γη. Μα το κακό στη δυστυχισμένη Ινδιάνα είχε γίνει. Λυπήθηκε τόσο πολύ ο ήλιος για το θάνατό της που αποφάσισε να τη μεταμορφώσει σε ένα όμορφο και λυγερό λουλούδι.

Μα και σαν λουλούδι ακόμη η μικρή Ινδιάνα εξακολουθεί να αγαπάει τον ήλιο και γι’ αυτό στρέφει κάθε τόσο το λουλουδένιο της κεφάλι και παρακολουθεί την πορεία του στον ουρανό, από τη στιγμή που θα ανατείλει ως τη δύση του …

Δραστηριότητα που μπορεί να αναπτυχθεί από αυτό τον μύθο

Μετά την ανάγνωση ης ιστορίας αυτής, έκανα ερωτήσεις σχετικές για να δω αν κατάλαβαν το θέμα. Μιλήσαμε για το καλό και το κακό που μπορεί να μας κάνει ο ήλιος. Πήρα απαντήσεις του τύπου ότι ο ήλιος είναι καλός γιατί μας φωτίζει αλλά είναι κακός γιατί μπορούμε να καούμε. Έτσι, τους παρέπεμψα στο καλοκαίρι και τι πρέπει να κάνουμε όταν πηγαίνουμε στη θάλασσα. Μιλήσαμε για την αντηλιακή προστασία και τι πρέπει να φοράμε πριν πάμε για μπάνιο. Απαραίτητα αντικείμενα είναι το καπέλο, τα γυαλιά ηλίου, το αντηλιακό με μεγάλο δείκτη προστασίας αλλά και τα ελαφριά ρούχα που πρέπει να φοράμε όταν παίζουμε στην άμμο. Επιπλέον, μιλήσαμε για τις επιπτώσεις που έχει ο ήλιος πάνω στο σώμα μας και για τα εγκαύματα, που χωρίζονται σε τρία είδη. Του 1ου, του 2ου και του 3ου βαθμού. Ανέφερα τρόπους αντιμετώπισης των εγκαυμάτων. Για τα ελαφρά εγκαύματα (1ου βαθμού) το καλύτερο μέσο είναι το κρύο νερό, όχι το παγωμένο αλλά απλά το δροσερό ενώ για τα εγκαύματα των άλλων βαθμών χρειάζεται να μεταφερόμαστε στο νοσοκομείο, όπου θα μας φροντίσουν οι ειδικοί. Τέλος, έδειξα στα παιδιά φωτογραφίες από εγκαύματα που έχουν πάθει κατά καιρούς άνθρωποι από τον ήλιο αλλά και από φωτιά γενικότερα.

Το πείραμα που πραγματοποίησα για να δείξω στα παιδιά πως όσο πιο κοντά έρχεται ο ήλιος σε κάτι, τόσο πιο επικίνδυνο είναι να το καταστρέψει, δηλαδή να το κάψει, είναι το εξής:

Θεώρησα ως ήλιο έναν αναπτήρα (την φωτιά του) ή κεράκια ρεσό και ως ινδιάνα ένα χαρτί. Το χαρτί είναι τόσο λεπτό όσο είναι και το δέρμα μας. Αυτότους το τόνισα. Όσο πιο μακριά είναι η φωτιά από το χαρτί δεν μπορεί να το κάψει. Άρα όσο πιο μακριά είναι ο ήλιος από εμάς, τόσο λιγότερο κακό μπορεί να μας κάνει. Σιγά σιγά μετέφερα το χαρτό κοντά στην φωτιά, και όλο πιο κοντά μέχρι αρχικά να αρχίσει απλά το χαρτί να μαυρίζει. Ύστερα το άφησα να έρθει τόσο κοντά στον ήλιο π φωτιά, ώστε άρχισε να καίγεται. Έτσι τα παιδιά μπόρεσαν να καταλάβουν ότι όσο πιο κοντά είναι ο ήλιος σε κάτι, τόσο εύκολα μπορεί να το κάψει.

Αφού τελείωσε το πείραμα τους ζήτησα να μου ζωγραφίσουν έναν ήλιο ή το θέμα της ιστορίας που διαβάσαμε.

Φροντίστε να πραγματοποιήσετε το πείραμα σε εξωτερικό χώρο. Βάλτε τα παιδιά να κάτσουν σε κύκλο και στη μέση αυτού βάλτε τον ήλιο από ρεσό. Για να τονώσετε το ενδιαφέρον των παιδιών, πέστε τους ότι όλα τους είναι πλανήτες που περιστρέφονται με κυκλικές κινήσεις γύρω από τον ήλιο.

8 thoughts on “Λογοτεχνία και φυσικές επιστήμες: Ηλιοτρόπιο και Ήλιος – Φωτιά

  1. Γεια σου δάσκαλε🙂
    Όντως είναι ένας πολύ ωραίος μύθος για να καταλάβουν τα παιδιά τις βλαβερές συνέπειες του ήλιου.

  2. Αννούλα μου🙂 Εννοείται!!!! Μα γιατί άλλωστε τα ανεβάζω εδώ; Για να τα χρησιμοποιείτε και οι συνάδελφοι😉

    Καλό Παρασκευο Σου Κου καλή μου και καλές βουτιές😀

  3. Γεια σου Μαράκι μου🙂
    Ξέρω, είχες εξεταστική και εννοείται πως η απουσία σου γενικά από την μπλογκόσφαιρα είναι διακαιολογημένη🙂

    Ελπίζω να τα πήγες καλά!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s